In de afgelopen weken ben ik erg vaak gestuit op het aloude thema; de rol van de kerk in de maatschappij. In welke mate hoort daar welzijnswerk bij en hoe verhoudt zich dat tot haar verkondigende rol? Kan dergelijk werk gefinancierd worden door de overheid of moet ze zich daar verre van houden? Drie momenten:
Enige tijd geleden was ik bij een verkiezingdebat van Amsterdamse lijsttrekkers, georganiseerd door de Protestantse Kerk Amsterdam. Een van de onderwerpen was scheiding van kerk en staat. Een beladen thema, zeker in Amsterdam met de perikelen rondomYouth for Christ in de Baarsjes. Zie eerdere post.
Vorige week waren we bij ons thuis aan het praten over een mogelijk nieuwe gemeentestichting in Amsterdam Zuidoost. Oa via de vraag naar; wat heeft Zuidoost nodig? kwamen we op het thema van welzijnswerk. Lees daarvoor bijvoorbeeld het artikel ‘De vreemdelingenrotonde’ in het ND van afgelopen zaterdag.
En vanochtend stond er een stuk in de krant over het nieuwste boek van Gerard Dekker ‘Heeft de kerk zichzelf overleefd?’waarin hij ondermeer pleit voor navolging van het Leger des Heils. Het boek heb ik al wel in handen gehad, maar de inhoudsopgave kwam me toch wel erg bekend (des Dekkers) voor, dus vooralsnog heb ik het laten liggen.
Je kunt hier veel over zeggen, maar ik zal me beperken.
Wanneer je als kerk een zelfstandige welzijnspoot gaat opzetten, wil je graag de betrokkenheid vanuit de kerk behouden. Het moet natuurlijk wel herkenbaar onder hetzelfde label zijn, ‘ als kerk zijn wij ook bezig met…’ In eerste instantie zal dat waarschijnlijk wel lukken via de inzet van vrijwilligers/kerkleden. Maar wij willen als hardwerkende burgers ondertussen wel graag dat onze belastingcenten goed besteedt worden, dus vragen wij van de overheid dat ze met professionele organisaties werken. Zeker in jouw eigen buurt. Dit heeft tot gevolg dat je steeds meer met gekwalificeerd personeel moet gaan werken en daardoor steeds minder met de vrijwilligers. Jammer genoeg waren deze vrijwilligers wel de link met de kerk.
Kortom, we willen graag zelf iets doen voor de buurt ipv geld geven in de collecte, zetten vervolgens een goede welzijnspoot op, willen erkenning door de overheid van het goede werk dat we doen, de overheid vraagt professionaliteit in ruil voor subsidie, de vrijwilligers stoppen en moeten het welzijnswerk weer proberen te steunen via de onbevredigde bijdrage in de collecte voor de diaconie en kunnen zich daardoor gelukkig wel weer met hart en ziel storten in de kerkelijke commissies over de aanschaf van nieuwe koffiekopjes en het al dan niet beamen van bijbelteksten.
Dekker zegt in zijn boek dat de Protestante Kerk zich na de splitsing weer kan focussen op haar kernactiviteit, ‘ waarin de ontmoeting met God en zijn Woord volledig tot haar recht kan komen’. Ik vraag mij werkelijk af of de ontmoeting met God en zijn Woord tot haar recht komt als wij ons welzijnswerk vervolgens beperken tot onze collectebijdrage.
Dit zie ik nu ook bij mijn stage en eigen stichting: de (van oorsprong) christelijke ontwikkelingssamenwerkingswerkorganisaties zitten in spanningsveld tussen geld van de overheid en relatie met de achterban / invloed kerken.
De achterban ziet en geeft liever geld aan het particuliere initiatief (“lekker concreet” “dan komt het niet op de grote hoop” “strijkstok” “werken met vrijwilligers = gratis” versus “we collecteren nu voor dat mooie grote gebouw in Utrecht”) en sommige kerken willen ook veel invloed hebben in het beleid van de organisatie. Neem Solidaridad – zij hebben daarom twee weken terug gebroken met de katholieke kerk.
Dit is een enorm probleem voor de sector: je wilt professioneel worden / blijven, maar achterban pikt dat niet. Gevolg: instituten gaan verder af staan van bevolking, richting ‘professionaliteit’ / ‘kennis ontwikkeling’ en daarmee de overheid. De achterban / burgers beginnen vervolgens gewoon weer opnieuw omdat zij zich niet meer in de organisatie herkennen. Gevaar: enorme versnippering van ontwikkelingssamenwerking en verlies van kennis en ervaring.
Kortom: maatschappelijke middeveldsorganisaties, zeker in NL met christelijke signatuur, staan enorm onder druk. Ze zijn ontzettend afhankelijk geworden van de grote geldstroom van de (inmiddels zeer seculiere) overheid. En hoe christelijk of identiteitsgebonden ben je nog als het gaat om geld? Wie betaalt, bepaalt?
De vraag die bij mij blijft hangen is waarom Dekker niet doorpakt naar niet identiteitsgebonden organisaties. Waarom doen kerken niet mee met locale vrijwilligerscentrales, MAD of de komende acties op 19/20 mrt?
Waarom serve the city, HIP, St. Present? Die chr organisaties doen goede dingen maar ze putten uit de christelijke bron van vrijwilligers en blijven zo in het christelijke systeem vast zitten. Chr vrijwilligers moeten naar niet chr organisaties zou ik willen voorstellen. Dat zou in Dekkers termen mede de hoofd taak vd kerk moeten zijn. En ja dan gaat ook chr collecte geld naar niet chr doelen. Welkom in het postchristelijke tijdperk!
Is de woordverkondiging de kerntaak van de Kerk? Een kerk die alleen maar sociale projecten doet en niet meer de Woorden van God spreekt is misschien irrelevant, maar een kerk die alleen maar mooie woorden spreekt en niet de handen uit de mouwen steekt is dat m.i. net zo goed.
Ik begrijp waar de reactie van Dekker vandaan komt, maar heb een ander idee over oplossingen:
http://relirel.wordpress.com/2010/02/12/kerken-maken-zichzelf-overbodig/
“Dekker zegt in zijn boek dat de Protestante Kerk zich na de splitsing weer kan focussen op haar kernactiviteit, ‘ waarin de ontmoeting met God en zijn Woord volledig tot haar recht kan komen’.” Dat wordt een fijne ontmoeting als je de oproep tot liefdevolle zorg uit de Bijbel steeds weer moet afkopen met een collecte.
Er gaat een verhaal over een priester die woedend werd over de plaatsing van een offerblok in zijn kerk: ‘zo kunnen mensen geld geven aan armen zonder ze in de ogen te hoeven kijken, eruit!’
@ Nico Dirk: laten mensen zich vooral inzetten bij reguliere vrijwilligersorganisaties. En dat gebeurt! De meeste vrijwilligersorganisaties in Amsterdam draaien voor een groot deel op kerkleden. Mijn persoonlijk streven is echter dat als je nergens meer terecht kunt, dat je bij de kerk zelf altijd een extra hand of schouder of oor kunt vinden. De kerk als organisatie behoort daadwerkelijk dienend/diakonaal te zijn. Op haar eigen manier, met haar eigen kracht en haar eigen geluid. En dat kan, ja ook via HiP.
“Als wat ik doe niet van mijn Vader komt, geloof me dan niet, maar als dat wel het geval is en u gelooft me toch niet, geloof dan tenminste wat ik doe.”
Het beschreven jojo-patroon is duidelijk dus. De plek die de kerk in moet nemen is minder duidelijk. Vooreerst zouden we van het gegeven af moeten, dat kerken en gemeentes muren hebben. Wellicht ben ik erg naïef, maar ik denk dat het Jezus om mensen gaat, niet om muren daar omheen. De “mens” naar wie God’s hart uitgaat, hoe die persoon ook in elkaar zit, gelovig of niet. Als je je leven aan God toevertrouwt, dan lijkt het me reëel, dat je met de beide benen op de aarde wil staan, in de samenleving, voeten in de modder, christelijk of niet-christelijk. God’s hart gaat naar mensen uit, laten wij nu dat hart maar volgen. Zegt dat iets over scheiding van kerk en staat? Weinig, maar wel dat onze muurtjes aardig belemmerend zijn en het zegt ook dat wij “eenvoudig” mogen zijn. De schoenen van ons geloof zitten aan onze voeten, wáár we ook lopen! <em>(en anders moeten we even achter onze oren krabben…)</em>
Groet, Rob
Ha! de laatste zin wou ik schuin gedrukt hebben. Moet ook maar RECHT blijven staan ;>)
Rob
Een kleine aanvulling op de discussie.
ND artikel – Subsidie bedreigt charitatieve gedachte
Wij zijn de handen en voeten van God, niet de kerk. Die mag die handen en voeten trainen en sterk maken door de Boodschap, zodat de handen en voeten weer aan het werk kunnen….
…of versimpel ik het nu wel heel erg?
[...] steeds vaker en grotere botsingen met de scheiding tussen kerk en staat. Hij komt dan ook met het eerder besproken voorstel van scheiding geloofs- en welzijnsactiviteiten. Dekker betreurde dat in het debat rondom [...]