Op Hervormingsdag 1967 schreven 24 predikanten een Open Brief aan de broeders en zusters in de Nederlands Hervormde Kerk. De kerk was na de oorlog teveel op de apostolaire toer en daardoor teveel bezig met verantwoordelijk-staan-in-de-wereld, aldus de schrijvers. Naderhand vaak aangeduid als een schrijfsel tegen de vermaatschappelijking van het heil. [NB, voor de vrijgemaakten onder ons, dit is NIET de bekende open brief die het ontstaan van de NGK mede heeft veroorzaakt.]

Ik ga voor een vak over de jaren zestig een paper schrijven over deze brief. Zo op het eerste gezicht heb ik helemaal niks met deze brief, maar naar mate ik er meer over nadacht zag ik wel een interessante parallel met het heden. Onlangs schreef ik namelijk over de verschuiving van de nadruk op zekerheid van het geloof naar de zekerheid van het concrete discipelschap. Een verschuiving die ik zelf ook ervaar. Het lijkt er namelijk op alsof we weer net als na de oorlog de relevantie van het geloof willen laten zien in de samenleving. Het geloof is (of zou moeten zijn) pas relevant als het impact heeft en zichtbaar is in onze omgeving. Of, met een citaat van Steve Timmis (totalchurch):

‘Wij gedragen ons altijd naar wat we geloven, anders is ons geloof alleen maar denken’

Zou het kunnen zijn dat mede door die open brief en de daaropvolgende getuigenis uit 71 de focus weer is verschoven naar de confessie, het denken? Of is dat veel te simpel gesteld? Ik wil terugduiken in die context van eind jaren zestig om te zien of we inderdaad parallellen kunnen trekken met het heden. Wat waren destijds de overwegingen en hoe werd het ontvangen?

Om alvast het debat een beetje te typeren:

De briefschrijvers werd verweten dat:

… ik het gevoel heb dat u niet in gesprek bent met de situatie en met de wereld waarin wij nú geroepen zijn het Evangelie te verkondigen. (Hervormd Nederland, 18 nov 67)

En de (aanhangers van de) briefschrijvers schreven oa:

Er is een apostolaat ontstaan, dat inderdaad zich over de wereld heen wil buigen, maar dat niet de wil en de kracht bezit, zich weer uit haar op te richten. (Kerkblaadje, 17 nov 67)

En een prangende vraag tot slot:

In Hervormd Nederland wordt geen enkele poging gedaan recht te doen aan wat de verontrusten beweegt en evenmin wordt ingegaan op de vraag die de schrijvers in de „Open Brief” stellen: „Zou het kunnen zijn dat wij ons geloof overschat en de wereld onderschat hebben? (De Waarheidsvriend, 30 nov 67)

Boeiende thematiek en best actueel.