Archives for category: doelgroepenkerk

Onlangs was er een serie in het Reformatorisch Dagblad over kerknamen. Het begon met de namen van kerkgebouwen, tweederde heeft een naam, maar ging als snel (met behulp van Stefan Paas) over namen van kerkgemeenschappen. Een belangrijk verschil. Ben je lid van de Rehobothkerk of ben je lid van de CGK en ga je zondags naar de Rehobothkerk? Het raakt ook een interessante ontwikkeling die nu gaande is. Een aantal redenen;

- Mensen zijn vaker alleen lokaal betrokken en denominaties zijn ver weg en vaag. Ze worden lid van een lokale kerk en niet van een denominatie. Ja, op papier wel, maar in de beleving niet. Daarom gaan mensen bij een verhuizing ook op zoek naar een nieuwe kerk.

- Missionaire initiatieven zoeken naar een naam die meer de lading dekt van het initiatief of zich minder als klassieke kerk wil introduceren. Als je nu een kerk begint met de naam gereformeerde kerk, denk je niet direct aan een missionair initiatief, maar eerder aan een zoveelste afgescheiden groep.

- PR en communicatie spelen een belangrijke rol op de religieuze markt, dus zoek je naar een unieke naam en passend logo/website/etc. Ook omdat je wilt dat men bij jouw plaatselijke website komt en niet via gereformeerdekerk.nl op de landelijke site, die ook nog eens vooral organisatorisch van karakter is en niet gericht op gelovigen/gemeenschap. In dit kader ook het toenemende gebruik van google als startpunt van de zoektocht naar een kerk.

Een ontwikkeling die in mijn ogen het belang van een goede naam voor de gemeenschap onderstreept. Stefan Paas zegt terecht dat de reputatie van een kerk belangrijker is dan de naam. Maar dat geldt met name voor kerkgebouwen die karakteristiek zijn van zichzelf en/of al een lange geschiedenis kennen. Voor kerken in minder herkenbare gebouwen zul je daar weinig aan hebben. En nieuwe kerken hebben nog geen reputatie, dus dan is een naam wel weer belangrijk.

Enkele overwegingen bij een naam;

- Zet je wel of niet het begrip kerk of gemeente in je naam. (Stadshartkerk, Rehobothgemeente) Als je dat niet doet, zul je in je communicatie altijd een payoff moeten gebruiken anders weten mensen niet dat het over een kerk of geloofsgemeenschap gaat. Bijvoorbeeld Stroomis een gemeenschap die de vrijheid van Jezus vernieuwend wil leven. Als je het wel doet, weet dan dat er veel (ook negatieve) associaties leven bij het begrip kerk. Dat kán een nadeel zijn. Tegelijk schept het wel veel duidelijkheid. (Zie ook mijn scriptie over associatief netwerk van de kerk.)

- Een naam focust al heel snel op de praktijk en dan vooral in de beginsituatie, want toen is immers de naam bedacht. Wees je daarvan bewust. Hoeveel is er nog nova aan Via Nova over tien jaar? En dat nu de Doorbrekers letterlijk bepaalde zaken doorbreken in Barneveld wil ik wel geloven, maar voor hoe lang?

- Wat je ook wel ziet bij kerken is dat een bepaald concept van kerkzijn ook in een andere plaats wordt gestart. En dan met dezelfde naam plus de plaatsnaam als lokale aanduiding. Vineyard Utrecht, Wageningen et cetera zijn daar voorbeelden van, al komen deze natuurlijk van overzee. Maar let wel, over een aantal jaren hebben ze hetzelfde probleem als de huidige denominaties. Nu lijken de kerken qua stijl ed nog op elkaar, maar dat zal niet altijd zo blijven.

Ook in de kerk zijn er mensen die ,,vrijmoedig’’ de scheiding tussen bevolkingsgroepen op grond van opleiding verdedigen. Je hebt immers wijken, kranten, omroepen en dus ook kerken voor hoog- en voor laagopgeleiden, zo is de redenering. Missioloog Mechteld Jansen
gruwt van zulk ,,provincialisme’’, maar vreest ervoor dat deze
segregatie tussen ‘vmbo en lager’ en ‘havo en hoger’ gaat toenemen.

Het blijft een boeiende discussie; hoort de kerk een brede volkskerk te zijn of mag het ook (stiekem) een doelgroepenkerk zijn? Mijn korte reactie daarop is vaak; principieel volkskerk, praktisch doelgroepenkerk. Maar volgens Mechteld Jansen getuigd dat van provincialisme en ook al kom ik uit de provincie, dan nog beschouw ik dat niet als een compliment. Ze deed deze uitspraak op de de 21ste geruchtdag van Op Goed Gerucht en in het ND van afgelopen zaterdag was een klein verslag daarover te lezen.

Aan de hand van Bauer en Bach werd de huidige kerk getypeerd; het is nog teveel Bach (lees: hoogcultuur en ‘havo en hoger) en het moet meer Bauer (lees: laagcultuur en ‘vmbo en lager’) worden. Nogal een simpele typering lijkt me en de invloed van gospel vergeten we voor het gemak maar even. De PKN is van oorsprong een volkskerk en ik kan best begrijpen dat mevrouw Jansen daar naar terug verlangd, maar de vraag is of ze de boot hebben gemist omdat Bauer nog niet aan boord was. Maatschappelijke relevantie gaat verder dan de ook door haar genoemde soepkeuken. De relevantie van de kerk zit in het laten zien van de verbinding tussen het dagelijkse leven van jan en alleman en het geloven in God. Daar zit eerder het probleem, dwars door de hoge en lage culturen heen.

Toch raakt ze wel een snaar, zeker als ze het heeft over het blijven verstaan van elkaar en  ‘missie is het overschrijden van grenzen in Christus’ naam’. Het kan en mag natuurlijk niet zo zijn dat ons inkomen de grens van het evangelie bepaalt. Maar de oplossing is niet, zoals in het stuk wordt gesuggereerd, om de kerkelijke cultuur te ‘verlagen’ (in de spreekwoordelijke hoog- vs laagcultuur) door meer Bauer in de kerk toe te laten. Ik ben daar niet op tegen, maar het lijkt me in elk geval geen oplossing van de segregatie.

Ik kom er niet helemaal uit. Ik denk dat wanneer je een kerk start, je een doelgroep moet kiezen, iedereen bereiken kun je niet en vaak is de startersgroep al vrij homogeen en daarmee is je doelgroep dus al gedefinieerd. Wanneer je al in een bestaande kerk iets wilt veranderen dan is het maar zeer de vraag of de eventuele laagopgeleide mensen zitten te wachten op Bauer in de kerk. De kans is heel groot dat ze dat niet bij hun beeld van de kerk vinden passen. Kortom, laten wij niet bepalen wat goed voor anderen is. Zorg er slechts voor dat er ruimte voor ze is om dat zelf te doen.