Dit leek me nou een mooie titel om mijn offline-avonden mee te beginnen. Want wie bepaalt eigenlijk dat ik telkens m’n mobiel pak om tweets te checken? Wil ik dat zelf of is de lokroep van het mobieltje misschien te sterk? :-) Volgens de auteur, Jaron Lanier, moet de mens weer belangrijker worden dan de techniek.

Jaron schopt tegen heel wat schenen van de ‘web 2.0 lovers’, waar ik mezelf ook vaak onder schaar, in een beperkte mate, maar toch. Allereerst wordt de wisdom of the crowd vaak bejubeld door deze groep. Stel een vraag op twitter en binnen no time heb je antwoord. Of kijk naar wikipedia, de crowd heeft een encyclopedie gemaakt die te meten valt met de gerenommeerde Brittanica. Jaron zegt echter;

Als de menigte echt zo wijs is, zou zij iedereen optimaal moeten gidsen bij keuzes inzake hypotheken, de zoektocht naar een minnaar (..) Al die betaalde overreding zou overbodig moeten zijn.

Kortom, het succes van google is te danken aan het falen van de crowd, want blijkbaar zijn die ads nodig bij het vinden van de juiste informatie. En volgens Jaron zorgt wikipedia juist voor een verarming van waarheid in plaats van een verrijking/precisering van de waarheid;

Zelfs als het om een objectieve waarheid gaat die al bekend is, zoals een wiskundig bewijs, leidt wikipedia tot vermindering van het vermogen om te leren hoe je het op een nieuwe manier ter sprake brengt. De individuele stem – het tegendeel van die van een wiki – mag er voor de wiskundige waarheid dan niet zoveel toe doen, maar het is de kern van wiskundige communicatie.

Verder heeft hij een interessante theorie over het verschuiven van volwassenheid. De levensfase ‘jeugd’ is door de geletterdheid flink verlengd, het kost tenslotte tijd om te leren lezen. En door de welvaart wordt die periode nog eens verlengd. Maar nu komt het;

Kinderen willen aandacht. Jongvolwassenen, in hun recentelijk verlengde jeugd, kunnen vaststellen dat zij dankzij sociale netwerken en blogs eindelijk genoeg aandacht krijgen. (..) De laatste tijd verschuift dit echter naar een nog vroeger ontwikkelingsstadium. Verlatingsangst wordt verzacht door permanente onderlinge verbondenheid. Jonge mensen maken elk detail van hun leven op diensten als twitter bekend – niet om op te scheppen, maar om de dichte deur van de bedtijd te vermijden, de lege kamer, het schreeuwende vacuüm van een geïsoleerde geest.

Voordat jullie als reactie op bovenstaande quote het boek niet meer willen lezen, nog even een iets minder recalcitrant-ogend(?) onderwerp. De gratis content. Een belangrijk issue op het internet. De beruchte paywall van het ND bijvoorbeeld. Hoe kun je in de digitale wereld goede verdienmodellen ontwikkelen? Twitter is inmiddels een huge bedrijf, evenals facebook, maar beiden hebben nog geen fatsoenlijk verdienmodel gevonden…

Jaron doet een voorstel waarbij de overheid zorg draagt voor de extra kosten die nodig zijn voor microbetalingen. Want er zal nooit een kostendekkende manier gevonden kunnen worden voor betalingen van bijvoorbeeld 1 eurocent. En die overheidskosten zijn geen verspilling, maar het zijn de kosten van het handhaven van een sociaal contract. Hij betoogt dat als volgt;

Routinematig geven wij meer geld uit aan het gevangen houden van een dief dan wat de dief überhaupt gestolen heeft. Je zou kunnen betogen dat het goedkoper zou zijn kleine criminaliteit niet te vervolgen en slechts de slachtoffers hun schade te vergoeden. Maar de reden waarom wetten gehandhaafd worden is het creëren van een leefbare omgeving voor iedereen. En dat is precies hetzelfde als een waarde vaststellen voor individuele menselijke creativiteit in een technologisch geavanceerde wereld.

Ik vind dat geen raar idee. In een leefbare wereld is het belangrijk om de dingen en zeker de mensen op hun waarde te schatten.

Een boeiend boek. Erg lastig om er een samenvatting van te geven. Lees daarvoor bijvoorbeeld Trouw, Cutting Edge of Mediakritiek.

Nee, je bent geen gadget – Jaron Lanier
9789025435134  Uitgeverij Contact